Dit blijkt uit de jongste Duurzaamheidbarometer van PricewaterhouseCoopers (PwC) onder 238 Nederlandse spelmakers, zoals directeuren, managers en beleidsverantwoordelijken, op het terrein van duurzaam ondernemen. Driekwart van de onderzochte bedrijven heeft geen plannen om lopende initiatieven en investeringen te wijzigen als gevolg van de huidige economische crisis. Bijna eenvijfde (achttien procent) van de bedrijven heeft besloten zich juist meer toe te leggen op duurzaam ondernemen. Slechts een kleine groep (zes procent) heeft lopende investeringen gereduceerd of stopgezet. Verder vinden de spelmakers dat de kredietcrisis heeft aangetoond dat niet-financiële resultaten een grotere rol moeten spelen bij de beloning van topmanagers. Maar de druk van aandeelhouders in deze is nog onvoldoende.

Prullenbak

'Vooralsnog gaan groene en maatschappelijke plannen van bedrijven nog niet massaal de prullenbak in', zegt Klaas van den Berg, sustainability leader bij PwC. Op basis van de barometer deelt hij bedrijven in drie categorieën in: de 'koplopers', die geloven in kansen die de crisis hun zakelijk biedt; de 'volharders', die geloven in het duurzame gedachtegoed en hun huidige investeringen ongemoeid laten; en de 'sceptici', die de crisis aangrijpen om besparingen te realiseren door duurzaamheidinvesteringen terug te draaien.

'Het is interessant om te volgen of de koplopergroep groeit of slinkt naarmate de recessie aanhoudt. De brede opvatting dat hun klanten in toenemende mate een duurzame opstelling verwachten en dat duurzaam ondernemerschap zich daarom op termijn zal uitbetalen, sterkt mij in de gedachten dat de recessie geen negatieve impact heeft op deze groep.'

Gevoeliger

Maar de volharders zijn volgens Van den Berg gevoeliger voor de recessie. 'De barometer laat zien dat de intrinsieke drijfveren minder in hun DNA zitten. Ze reduceren hun duurzaamheidinvesteringen voorlopig niet, maar zijn gematigder in hun overtuiging dat duurzaam ondernemen juist nu zakelijk kansen biedt. Deze groep heeft duidelijk prikkels van buitenaf nodig. Hier ligt een belangrijke taak voor een betrouwbare overheid die bijvoorbeeld investeringen naar voren kan halen en duurzame innovatie meer kan belonen.'

De kleine groep 'sceptici' die lopende duurzaamheidinitiatieven en -investeringen reduceert of stopzet, doet dit door minder adviseurs in te huren en minder maatschappelijke projecten te sponsoren. Hun scepsis ten aanzien van de kansen van duurzaamheid is groot. Het stopzetten van het gehele corporate-responsibilitybeleid is evenwel voor de meesten geen optie.

Drijfveren

De belangrijkste drijfveren voor duurzaam ondernemen blijven imago- en reputatieversterking, vervullen van voorbeeldfunctie binnen de sector en voldoen aan wet- en regelgeving. Directe zorg om het milieu speelt nog steeds voor veel bedrijven een ondergeschikte rol. 'De drijfveren zijn net als bij vorige metingen defensief van aard en met name gericht op reputatieschade', aldus Van den Berg. Wel ziet hij een significante stijging van het percentage respondenten dat kostenbesparing (64 procent tegen 48 procent in het derde kwartaal van 2008) en de voorbeeldfunctie binnen de sector (74 procent tegen 45 procent) als drijfveer noemt.

Topbeloningen

Volgens driekwart van de respondenten heeft de kredietcrisis aangetoond dat niet-financiële resultaten een grotere rol moeten spelen bij topbeloningen. Van den Berg: 'Deze beloning bestaat uit variabele, aan duurzame prestaties gerelateerde betalingen. Kortetermijndoelen worden hierbij deels losgelaten, omdat duurzaamheid een langetermijnproces is. Enkele koplopers hebben hier reeds een start mee gemaakt, en tot dertig procent van de variabele bonus gekoppeld aan duurzame prestaties. Een groeiend aantal duurzame beleggers en investeerders vragen nadrukkelijker om een juiste balans in het remuneratiebeleid van een onderneming. Maar de druk van beleggers, investeerders en aandeelhouders is nog onvoldoende, terwijl de instrumentaria om druk uit te oefenen er wel zijn.'

Aandeelhouders

Net als bij eerdere metingen worden aandeelhouders zelden genoemd als initiator van duurzaam ondernemen. Respondenten vinden dat zij een grotere rol moeten spelen door meer druk op de top uit te oefenen. Echter 69 procent voorspelt dat aandeelhouders door de recessie juist minder aandacht zullen vragen voor duurzaamheid dan voor de recessie. Slechts een minderheid (41 procent) denkt dat beleggers duurzame bedrijven nu echt gaan belonen. Van den Berg vindt het een opmerkelijke paradox. 'Blijkbaar hebben bedrijven ondanks de brede maatschappelijke roep om minder risicovol te ondernemen nog weinig vertrouwen dat aandeelhouders en beleggers massaal gaan kiezen voor langetermijnrendementen waarbij risico’s meer gespreid en overzichtelijk zijn.'

Bent u ook geïnteresseerd in een consumentenversie van het duurzaamheidonderzoek, kijk dan op iNSnet duurzaamheidmonitor.