Deze toetsing kan een stuk grondiger zijn dan een eenvoudig ja/nee-formulier,’ waarschuwt specialist Wilbert van Vliet van PwC. ‘De Belastingdienst kan bijvoorbeeld vragen naar een beleidsplan, de samenstelling van het bestuur of de vergoeding voor de bestuurders of toezichthouders.’ De Belastingdienst heeft aangekondigd in 2009 in ieder geval te controleren op de zogenaamde bestedingseis. Dat houdt in dat goede doelen moeten kunnen onderbouwen dat hun vermogen niet groter is dan redelijkerwijs noodzakelijk om hun doel te kunnen bereiken.

Algemeen nuttig
Daarnaast kan de Belastingdienst zich ook afvragen of een instelling wel ‘algemeen nuttig’ is. Wilbert van Vliet: ‘De laatste tijd staan met name social venturing activiteiten en de verhuur van vastgoed in het kader van het algemeen nut ter discussie. De Belastingdienst erkent deze activiteiten namelijk niet als algemeen nuttig. Er zijn echter vraagtekens te zetten bij dit beleid. Zo vond het gerechtshof in Den Bosch dat de exploitatie van bejaardenwoningen wel algemeen nuttig van aard is.’
Goededoelenorganisaties moeten zich sinds 1 januari van dit jaar als anbi laten registreren bij de Belastingdienst. Instellingen die niet aan de voorwaarden voldoen voor de anbi-status verliezen fiscale faciliteiten zoals de vrijstellingen schenkings- en successierecht. Ook hun donateurs kunnen giften dan in aftrek brengen.

PwC wijst op nog een paar punten die dit jaar en komend jaar van belang zijn voor anbi’s

Anbi-status met terugwerkende kracht
Wie de aanvraag voor de anbi-status is vergeten, kan dat alsnog doen, maar dat moet wel met grote spoed. De staatssecretaris van Financiën heeft recent in een besluit goedgekeurd dat er in voorziet dat instellingen die voor 31 december 2008 een aanvraag doen, de anbi-status met terugwerkende kracht (dus per 1 januari 2008) kunnen verkrijgen. Het probleem is wel dat veel aanvraagformulieren niet meer op tijd worden verzonden. PwC kan assisteren om dit probleem voor het jaareinde nog zo goed als mogelijk te ondervangen.

Sportverenigingen en dorpshuizen
Amateursportverenigingen en dorpshuizen en een aantal andere instellingen kunnen volgens een wetsvoorstel dat op 1 januari 2009 van kracht wordt, een vrijstelling krijgen van successie en schenkingsrecht. Dorpshuizen en sportverenigingen krijgen niet de anbi-status, omdat zij niet het ‘algemeen belang’ maar dat van de leden dienen. Giften aan deze instellingen blijven, enkele uitzonderingen nagelaten, dus in principe uitgesloten van de giftenaftrek.

Giften mogelijk dubbel aftrekbaar
Voor goededoelenorganisaties is het essentieel te promoten dat zij een anbi-status hebben. Onder bepaalde voorwaarden zijn giften aan deze instellingen dan aftrekbaar van de inkomstenbelasting (box 1). Het belang van het promoten van de anbi-status neemt nog toe door een recent advies van de advocaat-generaal aan de Hoge Raad. Deze stelt dat periodieke, bij de notaris vastgelegde giften ook aftrekbaar zouden moeten zijn in box 3. Een dubbele aftrek van giften maakt (potentiële) gevers wellicht nog guller.

Vrijwilligers
Vrijwilligers die afzien van een kostenvergoeding kunnen in beginsel giftenaftrek opvoeren in hun aangifte inkomstenbelasting. Een extra aftrekpost kan voor hen nog de giftenaftrek voor niet gedeclareerde urenvergoedingen zijn. Dit kan een stimulans zijn voor vrijwilligers. De geldende vrijwilligersvergoedingen moeten in dat geval wel goed worden vastgelegd.