Dat stelt professor Caren van van Egten, hoogleraar aan de Vrije Universiteit van Amsterdam en partner bij PricewaterhouseCoopers. Van Egten publiceerde onlangs het boekwerkje Nieuwe verhoudingen, andere rollen waarin zij ingaat op verschillende kwesties die te maken hebben met (financiële) sturing in de publieke en maatschappelijke sector.
‘Publieke en maatschappelijke organisaties waren altijd al boeiende organisaties, maar in het huidige tijdsgewricht is het helemaal spannend,’ aldus Van Egten. ‘Wij burgers verwachten veel van onze instellingen in het onderwijs, de zorg, het wonen, de jeugd, de opsporing, de rechtspraak. De rol van de public controller wint daarom aan belang.’
Volgens Van Egten heeft de controller als kritisch adviseur van het management oog voor de financiële vraagstukken van de organisatie – van het verweven en alloceren van financiële middelen tot het efficiënt gebruik en verantwoorden daarvan - in relatie tot de realisatie van de maatschappelijke meerwaarde door de betreffende organisatie.

Complexiteit
Van Egten: ‘In de publieke en maatschappelijke sector blijft de bottom line dat beleid moet bijdragen aan de realisatie van maatschappelijke meerwaarde, ’ zegt Van Egten. Geld is daarbij een van de middelen, waar de instellingen in toenemende mate zelf naar op zoek gaan. ‘De tijd dat er sprake was van één financier ligt achter ons.’
Ook wijst zij op de toenemende complexiteit van de uitvoering. Van Egten: ‘Om maatschappelijke meerwaarde te kunnen realiseren, zul je als publieke of maatschappelijke organisatie vrijwel altijd op zoek gaan naar partners. De school in de wijk is er niet alleen voor goed onderwijs, maar ook voor haar bijdrage aan een leefbare en veilige wijk. Obesitas is niet  iets dat zich beperkt tot het gezin en de arts, maar krijgt ook een plaats in het onderwijs en de begeleiding van scholieren. Rechtshandhaving en rechtspleging vinden niet alleen plaats tijdens de opsporing en in het strafproces, maar kent ook een nauwe verwevenheid met gemeentelijk beleid, het beleid van de Raad voor de Kinderbescherming, de reclassering en de jeugdzorg.’

Netwerken
Het bijdragen aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken vindt dus veelvuldig in netwerken plaats. Van Egten: ‘Hoe ga je in dit complex van activiteiten om met je besturing en beheersing? Met andere woorden: waarop is management control systeem gericht? Is er sprake van resultaatsturing, kan processturing ook nog een rol spelen of investeer je als organisatie in personele en culturele control? Op welke niveaus vindt risicomanagement plaats, waar gaat dat dan over en is het een gesprek of een formaliteit. Hoe organiseer je de bestuurlijke informatieverzorging voor alle partijen en voorkom je overdaad zonder aan relevantie in te boeten? Op welke wijze handhaaf je de kwaliteit van de bestuurlijke informatie ook in termen van rechtmatigheid en betrouwbaarheid? Wat betekent transparantie en over welke onderwerpen hebben wij het dan? En last but not least: hoe is de governance georganiseerd? Waar staat de Raad van Toezicht en hoe is de relatie met de Raad van Bestuur en de medewerkers en stakeholders van de organisatie.’

Bedrijfseconomische processen
Caren van Egten is woensdag 22 april voorzitter van de jaarlijkse dag van de Public Controller, waar alle bovengenoemde onderwerpen ook aan de orde zullen komen. Daarnaast verwacht zij de nodige aandacht voor de kredietcrisis en de gevolgen daarvan. ‘Het verschijnsel dat de continuïteit van publieke organisaties ook kan worden bedreigd door financiële moeilijkheden is vrij nieuw. Wie had er een paar jaar geleden nu gedacht dat er een ziekenhuis failliet zou kunnen gaan? Maatschappelijke organisaties staan steeds meer bloot aan (bedrijfs)-economische processen. Dit zijn uitermate boeiende uitdagingen voor de public controllers en bestuurders van deze instellingen.’