De vraag naar een geïntegreerde aanpak daarbij neemt toe, de businessomgeving legt deze eis steeds dwingender op. ‘Door de fraudeschandalen zijn ondernemers en bestuurders zich meer bewust van de risico’s die hun organisatie loopt op het gebied van integriteitkwesties. Ook staan commissarissen, en overige toezichthoudende organen, onder zware maatschappelijke druk om actief toe te zien hoe bedrijven en instellingen omgaan met risico’s op het brede terrein van de economische criminaliteit. Ze moeten doorvragen, en controleren of de risico’s afdoende zijn gemitigeerd en het gevoerde preventiebeleid deugt. Door internationalisering heeft het gemiddelde bedrijf ook te maken met veel meer internationale wetten en regels op dit gebied. Daardoor is de gevoeligheid voor sancties vergroot’, legt Gerwin Naber uit.

Naber weet dat in de praktijk bij complexe en onoverzichtelijke transacties de onbekendheid met andermans (bedrijfs)cultuur ongewenste consequenties kan hebben. ‘In bedrijven vindt men het vanzelfsprekend dat de eigen medewerkers vaak trainingen hebben doorlopen, en daarbij moeten voldoen aan het compliance programma. Bij het bedrijf van de partner moet je zonder een onderzoek dat verder reikt dan de cijfers alleen, aannemen dat het zo is. Hoe kijkt men daar tegen integriteitvraagstukken aan, wat is het trackrecord van het management op dit punt, en hoe betrouwbaar was het antifraudebeleid daar tot nu toe? Voor je met elkaar in zee gaat, wil je antwoorden op deze vragen. Met de zekerheid dat cijfers niet zijn gemanipuleerd.’

Achter de cijfers
Een hedendaagse integrity due diligence kijkt verder dan de cijfers alleen. Hoewel fraudeonderzoek maatwerk is (lees: moet passen bij type organisatie, en bij de levensfase waarin ze verkeert), zijn er in de onderzoeksaanpak van PricewaterhouseCoopers vaste overeenkomsten te herkennen. ‘Ons uitgangspunt is altijd dat we de bril opzetten van een potentiële fraudeur. Waar ziet hij of zij zwakke plekken in de organisatie en daarbuiten, en op welke manier denkt men daarvan te kunnen profiteren zonder te worden gepakt?’

Interviews en analyses
Allereerst brengt PwC omgevingsfactoren in kaart via analyses en interviews met directbetrokkenen en (eventueel) externen. ‘Op welke markten is men zoal actief, en hoe zijn daar de mores ten aanzien van zelfverrijking of corruptie? Ook wordt de waarde- en distributieketen, waar het te onderzoeken bedrijf deel van uitmaakt, in deze fase tegen het licht gehouden, en wordt gericht gekeken naar het trackrecord van partijen waar men zaken mee doet. Met deze Umwelt in kaart, kan een ervaren onderzoeker de grootste risico’s vakkundig en snel aangeven.’

Scenario’s
De volgende stap is het leren kennen van de frauderisico’s op procesniveau. Integriteit van de stam- en standgegevens komt aan de orde, evenals hoe de functiescheiding is vormgegeven en of dat werkt, vormen van prestatiebeloning en of ontvangers invloed kunnen uitoefenen op de verslaglegging van de verlangde prestaties, en wie intern verantwoordelijk is voor overtredingen en het voorkomen ervan. ‘We selecteren dan scenario’s waar de organisatie gevoelig voor kan zijn en checken deze ook. Op deze getrapte manier komt altijd iets boven water. Je komt er ook achter hoe er binnen een over te nemen bedrijf of instelling wordt gedacht over integriteitvraagstukken. Dat is belangrijk voor de betrokken partijen in verband met lijken in de kast.’

Onderscheidend
PricewaterhouseCoopers onderscheidt zich bij integrity due diligence in Naber’s ogen vooral vanwege de multidisciplinaire samenstelling van de onderzoeksteams. ‘Dat is een belangrijk voordeel. We hebben alles in eigen huis voor een brede due diligence; de gespecialiseerde fraudeonderzoeker trekt samen met collega-accountants en -fiscalisten op, en is ook aanspreekpunt voor administratieve en financiële processen', sluit Naber af.