De prijs is voor consumenten een belangrijk aspect bij de keuze van elektriciteitsleverancier, tegelijkertijd weten ze veelal niet wat ze daadwerkelijk betalen en hoeveel jaarlijks wordt verbruikt. PricewaterhouseCoopers (PwC) deed onderzoek naar het energiegedrag van 751 Nederlandse huishoudens. Opvallende uitkomsten zijn dat consumenten best energie willen besparen maar ze houden niet van koude voeten. Ze gaan eerder kouder wassen dan dat de thermostaat lager wordt gezet. Een ruime meerderheid is voorstander van een energiemarkt die centraal wordt geregeld door de overheid, zonder concurrentie op prijs.

Verbruik
Het blijkt daarnaast dat consumenten bereid zijn om drie procent meer te betalen voor honderd procent duurzame energie. Wind- en zonne-energie zijn de populairste bronnen. Wat huishoudens nu betalen voor elektriciteit weten ze veelal niet. Op de vraag ‘wat is de prijs van 1 kWh elektriciteit’ moet 62 procent van de ondervraagden het antwoord schuldig blijven. Vooral jongeren weten de prijs van elektriciteit niet. Daarnaast weet een relatief grote groep van 42 procent niet hoeveel elektriciteit ze verbruiken per jaar. Met name vrouwen weten dat niet. Toch noemt 64 procent zichzelf (zeer) energiebewust. Bijna de helft (48 procent) van de ondervraagden neemt groene stroom van zijn energieleverancier af. Vooral consumenten ouder dan 50 jaar kiezen voor groene stroom. In totaal heeft het merendeel (62 procent) in de afgelopen vijf jaar energiebesparende maatregelen genomen.

Echte kosten
‘Huishoudens geven duidelijk aan bereid te zijn extra te betalen voor honderd procent duurzame energie. Dat deze bereidheid er is, is zeker een stap in de goede richting. Maar de kosten van honderd procent duurzame energie zijn vele malen hoger. De klant is energiebewust maar nog niet overtuigd van de echte kosten die met deze keuze gepaard gaan’, stelt Aad Groenenboom, partner en verantwoordelijk voor de energiesector bij PricewaterhouseCoopers.

Europese doelstellingen
Consumenten zijn ontevreden over de rol van de overheid op de energiemarkt. Bijna driekwart (73 procent) meent dat de overheid een belangrijkere rol op de energiemarkt moet spelen. Vooral ouderen vinden dit. Meer dan de helft (52 procent) vindt de liberalisering van de energiemarkt niet effectief. Meer dan driekwart (76procent) geeft de voorkeur aan een energiemarkt waar de overheid de enige speler is. Zij zijn duidelijk geen voorstander van private, concurrerende spelers met winstmotief. Groenenboom: ‘Dit is opmerkelijk en bovendien in tegenspraak met een andere conclusie uit het onderzoek, namelijk dat de prijs een belangrijk aspect is bij de keuze van een leverancier. Dat huishoudens een grotere overheidsbemoeienis willen bij de transitie naar duurzame energie sluit aan bij de roep uit de markt om een actievere overheidsaanpak, om de Europese doelstellingen te halen.’

Dilemma’s
Het PwC-onderzoek heeft de respondenten een aantal dilemma’s voorgelegd, waaruit blijkt dat:
• een meerderheid van 61 procent goedkope stroom uit kerncentrales zonder CO2-uitstoot verkiest boven goedkope stroom uit kolencentrales met CO2-opslag onder de grond of;
• een meerderheid van 84 procent liever een windmolen binnen 1 kilometer van hun huis wil die weinig CO2 uitstoot dan een energiecentrale in de Noordzee die veel CO2-uitstoot. Over CO2-uitstoot en CO2-opslag wordt negatief gedacht;
• een meerderheid van 79 procent de geluidsoverlast van windmolens verkiest boven de luchtvervuiling van kolencentrales;
• een meerderheid van 56 procent liever de wasmachine op 30 graden zet dan dat ze in een kouder huis zitten, waarbij het opvallend is dat vooral ouderen de temperatuur lager zetten en dat vrouwen vaker de wasmachine kouder laten wassen;
• een meerderheid van 69 procent liever hun huidige auto vaker laat staan dan dat ze een nieuwe (duurdere) energiezuinige auto koopt.

‘De uitkomsten van de dilemma’s geven duidelijk aan dat klanten bereid zijn moeilijke keuzes te maken en zich realiseren dat er geen eenvoudige oplossingen zijn voor de transitie naar duurzame energie’, stelt Aad Groenenboom. ‘Opvallend is dat huishoudens minder problemen hebben met de milieubelasting van duurzame energie in de achtertuin dan met een verafgelegen kolencentrale.’

Marktsimulatie
Een aantal door PwC uitgevoerde marktsimulaties toont verder aan dat:
• de voorkeur van consumenten uitgaat naar CO2-vrije stroom en uitgebreide service;
• over de ideale energiemix de meningen sterk verdeeld zijn. In de uitgangssituatie is de markt netjes verdeeld tussen de drie varianten; de bestaande energiemix, CO2-vrije elektriciteit met kernenergie en CO2-vrije elektriciteit zonder kernenergie;
• uitgaande van de bestaande energiemix mensen bereid zijn zo'n 3,3 procent meer te betalen voor CO2-vrije stroom zonder kernenergie, terwijl de elektriciteitsleverancier een korting van 6,5 procent moet geven, willen mensen een CO2-vrije mix, inclusief kernenergie nemen in plaats van de bestaande energiemix.
• ouderen en hoger opgeleiden met minder korting bereid zijn over te stappen naar CO2-vrije stroom inclusief kernenergie;
• wanneer mensen de keuze hebben tussen uitgebreide service en beperkte service een meerderheid (64 procent) kiest voor uitgebreide service en hier een inelastisch effect op de prijs vanuit gaat: als de prijs voor uitgebreide service met tien procent stijgt, daalt de vraag maar met vier procent.

Een PDF-formaat van ‘PwC energie-enquête 2009’ kunt u hier downloaden