27 augustus 2009
Het loont in meerdere opzichten om fraudedeskundigen nauw te betrekken bij een onderzoek naar hoe een onderneming met fiscale risico’s omgaat en deze tracht te beheersen. Zoveel werd wel duidelijk bij een recente opdracht van de Nederlandse dochter van een internationaal actieve handelsonderneming.
Het bedrijf wil graag gebruik maken van de mogelijkheid van Horizontaal Toezicht door de Belastingdienst. Dat is een vorm van systeemtoezicht waarbij de inspecteur garanties eist voor de kwaliteit, volledigheid en betrouwbaarheid van alle voor de aangifte relevante gegevens en interne controle- en beheersprocessen. In ruil ziet de Belastingdienst af van ellenlange boekenonderzoeken achteraf en alle daarmee gepaard gaande onzekerheden van dien. Begrijpelijk dus dat steeds meer organisaties voor deze optie kiezen.
In control
Om in aanmerking te komen moet echter eerst een zogeheten handhavingconvenant worden opgesteld, waarbij de belastingplichtige kan documenteren dat hij volledig in control is over alle fiscale risico’s. Daarvoor werd een multidisciplinair samengesteld adviesteam van PricewaterhouseCoopers in de arm genomen. Naast fiscalisten, systeemdeskundigen en risicomanagers, maakten voor het eerst ook fraudedeskundigen er deel vanuit.
Bewuste keuze
'Dat is een heel bewuste keuze geweest', herinnert teamleider Eelco van der Enden zich. 'Een vitaal onderdeel van een in control-verklaring is dat je ook zeker bent dat je over alle voor een aangifte relevante gegevens kunt beschikken in je bedrijfsadministratie, en dat de bestanden waarin ze zijn opgeslagen ook niet door derden kunnen worden gemanipuleerd. En dat nu is het specialisme van de digitale opsporingsdeskundigen van Forensic Recovery Services (FTS).'
'Beter nog', beaamt Hans Henseler van FTS. 'Ik denk wel te mogen stellen dat mede door onze aanwezigheid het hele proces in een stroomversnelling is geraakt en we sneller in staat waren dan in vergelijkbare gevallen om de Belastingdienst te overtuigen van het feit dat de bedrijfsadministratie van onze opdrachtgever voldoende garanties biedt om Horizontaal Toezicht mogelijk te maken.'
Volledigheid
De aandacht van de fraudedeskundigen richtte zich heel specifiek op zaken als de volledigheid en betrouwbaarheid van de stam- en standgegevens, en of deze wel voldoende waren zeker gesteld. Ook werden met behulp van state-of-the-art software diverse scenario’s voor mogelijke integriteitsrisico’s nagespeeld, en werd een zogeheten 'kruiselings onderzoek' verricht. 'Daarbij lopen we de verschillende databestanden langs, en kijken we op dataniveau of er overeenkomsten of doublures zijn. Meestal doen we dit om te controleren op al dan niet bewuste verschrijvingen of bijvoorbeeld op het voorkomen van dubbele boekingen, maar nu pasten we die techniek toe om te zien of er geen posten vergeten zijn om op te voeren en of alles juist uit de bronnen is overgenomen.'
Omissie
Overigens bleek dat er weldegelijk sprake was van een ernstige omissie, zij het dat er geen bewuste fraude of andere vorm van economische criminaliteit in het spel was. Door onvolkomenheden in de loonadministratie en de salarisbetaling, was jarenlang te weinig loonbelasting afgedragen voor de ruim tweehonderd medewerkers van de Nederlandse vestiging. En toen werd doorgezocht, kon worden aangetoond dat deze weeffout ook elders in het concern voor een belastinglatentie zorgde. Van der Enden: 'Al met al was sprake van een zeer materieel verschil, van mogelijk zelfs enkele tientallen miljoenen als op dat moment niet was ingegrepen. Gelukkig had de Belastingdienst begrip voor de situatie'.
Wilt u meer weten: hans.henseler@nl.pwc.com of eelco.van.der.enden@nl.pwc.com.